ترکیه

ترکیه ( Turkey )

اطلاعات کلی

پایتخت: آنكارا

زبان رسمی: تركي ( رسمي ) ؛ كردي ( 20% ).

نوع حکومت: جمهوري مبتنی بر رموکراسی پارلمانی

واحد پول: لیرترکیه(Turkish lira)

مذهب: اسلام سني ( 67% )، اسلام شيعه ( 30% )، كليساهاي مختلف مسيحي ( 3% )

امید طول عمر: 64سال

رشد سالانه جمعیت: 1.13%درصد (July 2004 est.)

جمعیت: 68,893,918 نفر (July 2004 est.)

جغرافیای کشور ترکیه

آن قسمت از تركيه كه در غرب داردانل قرار دارد به 5% كل مساحت كشور، بخشي از اروپاست. تركيه آسيايي متشكل است از فلات مركزي آناتولي و آبگيرهايش كه در شمال آن كوههاي پونتين, در جنوب آن كوههاي تودوس و در شرق آن سلسله ü رودهاي مهم : فرات، دجله، قزل ايرماق، ساكاريا. üارتفاعات مجاور قفقاز جاي دارد.   آب و هوا : نواحي ساحلي آب و هوايüبلندترين نقطه : قلة آرارات، 5185 متر.  مديترانه‏اي دارد. آب و هواي مناطق مركزي متنوع است و تابستانهاي خشك و بسيار گرم و زمستانهاي سرد و برفي دارد.

شهرهای مهم: : استانبول, ازمير, آدانا, بورسا, غازي عينتاب, مرسين, قيصريه, اسكي‏شهر, دياربكر, آنتاليا, صامسون, قونيه

مساحت: 780,580 کیلومتر مربع

خط ساحلی: 2,648 کیلومتر

مختصات جغرافیایی: 39 درجه شمالی و 35 درجه شرقی

حکومت

450 عضو مجمع ملي با رأي تمامي افراد بالغ براي پنج سال انتخاب مي‏شوند. رئيس جمهور( كه از سوي مجمع براي هفت سال انتخاب مي‏گردد )‏ üنخست وزير و كابينه‏اي را انتصاب مي‏كند كه از پشتيباني اكثريت مجمع برخوردارند.  احزاب عمدة سياسي عبارتند از : • حزب ميهن ( محافظه‏كار ) • حزب مردم‏گراي سوسيال دمكرات • حزب راه راست • حزب رفاه • چپ دموكراتيك.

عضویت: سازمان ملل متحد، پيمان آتلانتيك شمالي، سازمان همكاري اقتصادي و توسعه، كنفرانس امنيت و همكاري در اروپا، شوراي اروپا، اتحادية اروپاي غربي ( عضو وابسته ).

تاریخ معاصر

در آغاز قرن نوزدهم، امپراتوري عثماني از دانوب تا عدن و از فرات تا الجزاير وسعت داشت. با اين حال، اين امپراتوري گرفتار زوال درازمدتي در قدرت نظامي وسياسي و در وسعت بود تا جايي كه امپراتوري عثماني « بيمار اروپا » تلقي شد و آيندة اين امپراتوري و سرزمينهايش در بالكان به عنوان « مسئلة شرقي » موجب نگراني در قرن نوزدهم گرديد. در 1908 قيام تركهاي جوان كوشيد تا جلو اين زوال را بگيرد، ولي شكست در جنگهاي بالكان ( 1912 تا 1913 ) عملاً تركيه را از اروپا بيرون راند. اتحاد با آلمان در جنگ جهاني اول با شكست و از دست رفتن تمامي مناطق غيرتركي پايان يافت و آيندة تركيه در خود آسيا زماني كه يونان مناطق اطراف ازمير را فتح كرد و متفقين مناطق نفوذ ايجاد كردند زير سؤال رفت. ژنرال مصطفي كمال ( 1881 تا 1938 ) -‏ كه بعدها به آتاتورك ( پدر تركها ) مشهور شد -‏ به رهبري نيروهاي مقاومت در جنگ داخلي پرداخت و يونان را شكست داد. مرزهاي كنوني تركيه در 1923 به موجب معاهدة لوزان مشخص شد. تركيه با الغاي نظام سلطنتي ( 1922 ) تبديل به جمهوريي گشت كه آتاتورك آن را به صورت كشوري غيرمذهبي و پيرو غرب درآورد. اسلام از حكومت تفكيك، الفباي لاتين جايگزين حروف عربي، زبان تركي احياء و حجاب زنان ممنوع شد. در 1945 ادعاهاي ارضي شوروي بر سرزمينهاي تركي مشوق ديدگاه طرفدار غرب شد، و در 1952 تركيه به پيمان آتلانتيك شمالي پيوست و در 1960 عدنان مندرس, نخست وزير، طي كودتايي نظامي سرنگون و به اتهام فساد و حكومت مغاير با قانون اساسي به دار آويخته شد. در 1961 دولت غيرنظامي دوباره بر سركار آمد، ولي تداوم خشونت و حكومت بي‏ثمر موجب به دست گرفتن مجدد قدرت از سوي ارتش در 1980 شد. در 1974 پس از سرنگوني پرزيدنت ماكاريوس در قبرس طي كودتايي با حمايت يونان، تركيه به اين جزيره حمله كرد و حكومتي تركي در شمال اين كشور برقرار ساخت ( 1975 ). اختلاف با يونان بر سر قبرس و همچنين سابقة حقوق بشر در تركيه، به كوششهاي اين كشور در پيوستن به جامعة اروپا لطمه زده است. در 1983 حكومت غيرنظامي جايگزين دولت نظامي شد. از آن زمان تركيه حتي‏الامكان به اروپاي غربي نزديك شده، هرچند ظهور بنيادگرايي اسلامي در اواخر دهة 1980 هويت اروپايي تركيه را زير سؤال برده است. از زمان انحلال شوروي ( 1991 )، تركيه با جمهوريهاي شوروي سابق در آسياي ميانه، كه اكثراً از لحاظ زبان و سنت تركي هستند، پيوندهاي اقتصادي و فرهنگي ايجاد كرده است. ناآرامي در ميان كٌردهاي تركيه -‏ در جنوب شرق -‏‌ افزايش يافته است.

دفاع

كل نيروهاي مسلح : 579،200 ( 1991 ). به‏علاوة 120،000 ژاندارم. خدمت سربازي : 18 ماه ( فقط در نيروي زميني ).

آموزش

ميزان باسوادي : 7/80% ( 1989 ). سنين تحصيل اجباري : بين 6 تا 14 سال؛ 5 سال تحصيل اجباري است. تعداد دانشگاه : 29.

اقتصاد

بخش كشاورزي كمي زير نيمي از نيروي كار را در بردارد. كشتهاي عمده شامل گندم، برنج، تنباكو و پنبه است. تنباكو و پنبه هردو موجب ايجاد صنايع مهم پردازش شده است. منسوجات يك چهارم از صادرات تركيه را تشكيل مي‏دهد. صنايع توليدي -‏ به ويژه صنايع شيميايي و فولاد -‏ به سرعت رشد كرده است. منابع طبيعي شامل مس، زغال‏سنگ و كروم است. ميزان بيكاري بالاست. پولي كه تركهاي شاغل در اروپاي غربي به كشور مي‏فرستند منبع درآمد عمدة ارز خارجي است. توريسم اهميت فزاينده‏اي دارد.

 

 

آذربایجان

_{آذربایجان ( Azerbaijan )}

اطلاعات کلی پایتخت: باکو   زبان رسمی: آذری ،روسی، ارمنی نوع حکومت: جمهوری فدرال چند حزبی واحد پول: منات آذربایجان مذهب: بیش از ۹۳ درصد مسلمان و۵ درصد ارتدکس امید طول عمر: ۷۱سال جمعیت: در سال ۲۰۲ ، ۸۱۶۷۰۰۰ نفر( هشتاد و ششمین کشور از نظر جمعیت )

_{جغرافیای کشور آذربایجان}

_{آذربایجان متشکل است از زمینهای پست کرانه دریای خزر و بخشی ازکوههای قفقاز در شمال و قفقاز کوچک در جنوب غربی است. این جمهوری شامل  بلند ترین نقطه: قلهü رودهای مهم : کوراارس üسرزمین نخجوان در غرب ارمنستان است.   آب و هوا: آذربایجان آب و هوای متنوعی دارد از جملهüبازار دیوزی با ۴۴۴۸۰ متر  نیمه استوایی خشک و مرطوب در کنار دریای خزر تنوع دمایی در کوهها.}

_{شهرهای مهم: سومقاییت, مینگه چویر, گنجه}

_{مساحت: ۸۶۶۰۰ کیلومتر مربع}

 
_{خط ساحلی: خط ساحلی ندارد}

_{مختصات جغرافیایی: ۴۰ درجه و۳۰ دقیقه شمالی و۴۷ درجه و۳۰ دقیقه شرقی}

_حکومت

_{نوع حکومت جمهوری فدرال چند حزبی با یک مجلس قانونگذاری است. رئیس جمهور و ۳۵۰ عضو پارلمان با رأی تمامی افراد بالغ برای چهار سال انتخاب میشوند . سیاست حزبی در مراحل اولیه است و احزاب کوچک آذری و گروه بندیهای سیاسی بسیاری وجود دارد . احزاب عمده سیاسی عبارتند از : • جبهه خلق آذربایجان • گروه سیاسیال دموکرات}

_{عضویت: سازمان ملل متحد ، کنفرانس امنیت و همکاری در اروپا}

_{روز استقلال: ۳۰ اوت ۱۹۹۱}

_{تاریخ معاصر}

_{مدارک تاریخی نشان می‌دهد که جمهوری آذربایجان در زمانهای کهن آلبانیا نام داشت. مردم آنجا نخست از نژاد قفقازی (آسیانی) و همتبار با گرجیها و چچنها و داغستانیهای امروز بودند. سپس با آمدن تیره های آریایی به جنوب،‌ آلبانیا نیز مانند بقیه ایران آریایی نشین شد و خون بیشینه مردم آلبانیا از تبار همان آریایی های مهاجر است. بعدها این بخش بارها تغییر نام داده و هر بار بخشی از خاک مناطق همکنار خود بشمار میرفته است,گاه بخشی از ارمنستان، گاه تالش، گاه آذرپایگان و.. جز اینهااستفاده از نام استان ایرانی آذربایجان برای این منطقه بوسیله‌ عثمانیهای مهاجم که بخشهایی از اران را اشغال کرده بودند انجام پذیرفت و شوروی نیزهمیمن کار را ادامه داد و هدف از آن ادعا پیدا کردن بر روی استان و منطقه ایرانی آذربایجان بود. روسیه در اوایل قرن نوزدهم آذربایجان شمالی را تسخیر کرد ، ولی بخش اعظم سرزمین آذریها تحت حکومت ایرانیان باقی ماند . طی جنگ جهانی اول جنبش ملی گرای آذری با ترکها متحد شد و در۱۹۱۸ کشور مستقل آذری با کمک ترکها ایجاد شد ، ولی در ۱۹۲۰ به تسخیر ارتش سرخ شوروی در آمد . آذربایجان از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ بخشی از جمهوری ماوراء قفقاز شوروی بود و سپس به صورت یکی از جمهوریهای شوروی در آمد . آذربایجان به دنبال کودتای نافرجام کمونیستهای تندرو در مسکو ( سپتامبر ۱۹۹۱ ) اعلام استقلال کرد و در زمان انحلال شوروی ( دسامبر ۱۹۹۱ ) از سوی جامعه بین المللی به رسمیت شناخته شد از ۱۹۹۰ نیروهای آذری و ارمنی بر سر حاکمیت قره باغ علیادرگیر کشمکش خشونت باری بوده اند. این سرزمین که اکثریت جمعیت آن را ارمنیان مسیحی ارتودوکس تشکیل می دهد در محاصره آذریهای شیعه قرار دارد . در ۱۹۹۲ آذربایجان از جامعه کشورهای مستقل مشترک المنافع خارج شد و روابط نزدیکی با ترکیه ایجاد کرد.}

_دفاع

_{خدمت سربازی :مدت انجام خدمت سریازی ۲ سال میباشد. کشور آذربایجان هم اکنون کشوری جنگزده است. در پی جنگهای قومی اش با همسایه خود کشور ارمنستان منطقه قره‌باغ,آرتساخ, که دارای بیشینه ارمنی است از این کشور جدا شد و در حالت نیمه مستقل به سر میبرد. در کل ۲۰ درصد از خاک جمهوری پیشین اران (آذربایجان) چند سال پس از استقلال از این کشور جدا شد و مستقل گشت. هم اکنون اران یک میلیون جنگزده دارد که بیشترشان سالهای سال است که در چادرها بسر میبرند}

_آموزش

_{میزان باسوادی :بیش از ۹۹ درصد در سال ۱۹۷۰ سنین تحصیل اجباری: ۵ تا ۱۵ سال تعداد دانشگاه: ۲}

_اقتصاد

_{ذخایر مهم نفت و گاز طبیعی نقطه اتکای اقتصاد و اساس صنایع سنگین است . هر چند صنعت بر اقتصاد حکم فرماست ، بخش کشاورزی کالاهای مختلف صادراتی از جمله پنبه وتنباکو را تولید می کند . ماهی خاویار برای صنعت مهم خاویار در دریای خزر صید می گردد . اقدامات اولیه برای ایجاد اقتصاد بازار انجام گرفته ،و موافقتنامه های تجاری با ترکیه به امضا رسیده است.}