بر اساس مدارك موجود در سال 1345 طرح يك نماد معرف ايران بين معماران ايراني به مسابقه گذاشته شد و در نهايت طرح مهندس حسين امانت، بيست و شش ساله و فارغ التحصيل دانشگاه تهران برنده و براي ساخت انتخاب شد.

عمليات ساخت بنا در يازدهم آبان 1348 آغاز شد و پس از بيست و هشت ماه كار، در بيست و چهارم دي 1350 با نام برج شهياد به بهره‌برداري رسيد.

اين بناي سه طبقه ، چهار آسانسور و دو راه‌پله و 286 پلكان دارد. در محوطه زيرين آزادي چندين سالن نمايش، نگارخانه، كتابخانه، موزه و... قرار دارد. طول اين بنا 63 متر، ارتفاع آن از سطح زمين 45 و ارتفاع از كف موزه 5 متر است.

معماري اين برج تلفيقي است از معماري دوران هخامنشي، ساساني و اسلامي و كل آن از يك بناي سه طبقه با 286 پلكان تشكيل شده است. در محوطه زيرين برج آزادي چندين سالن نمايش، نگارخانه، كتابخانه و موزه و واحد سمعي و بصري قرار دارد كه البته بازديد از آنها براي عموم آزاد نيست.

چمن‌كاري ميدان آزادي و راه‌هاي اطراف آن، در نگاه از بالا شبيه سقف دروني مسجد شيخ لطف الله اصفهان است و طرح حوض‌هاي ميدان هم برگرفته از حوض‌هاي باغ فين كاشان است. اين مجموعه فرهنگي زير‌مجموعه بنياد رودكي است و اداره فضاي سبز سطح ميدان و آبياري چمن و باغچه‌هاي آن به عهده شهرداري است. مجموعه آزادي در 1353 به شماره 1008 در فهرست آثار ملي سازمان ميراث فرهنگي ثبت شده است.

كتابخانه برج آزادي نيز با مساحتي درحدود 27115 مترمربع بيش از 50 هزار جلد كتاب را در دل خود گنجانده است.

معماري برج آزادي تقليدي نيست و معماري ايراني اسلامي در برج با نوع سازه‌اي كه عدد 8 را نشان مي دهد، كاملاً مشهود و عدد 8 تذكري به هويت مذهبي و حضور مقبره امام رضا (ع) در ايران است.